ÜNSALLARIN EVİ

              1930–1935 yılları arasında Ökkeş Gökdemir tarafından yaptırılan Ünsal Ailesi Evi, Kahramanmaraş’ın mimarlık ve elektrik kullanım tarihi açısından önemli bir yere sahiptir. Şehrin ilk elektrikli evlerinden biri olma özelliği taşıyan yapı, Kahramanmaraş’ın ilk elektrik abonesi olan 001 numaralı aboneliğin bu eve ait olmasıyla da dikkat çekmektedir.

Evin tarihini, Ünsal Ailesi mensubu ev sahibi Timur Ünsal’dan dinliyoruz. Evi yaptıran Ökkeş Gökdemir, Timur Ünsal’ın halasının eşidir. Aile büyüklerinden aktarılan hatıralar, yapının inşa sürecine, geçirdiği değişikliklere ve geçmişte burada yaşandığı anlatılan olaylara ışık tutmaktadır.

             Ökkeş Gökdemir’in Yaptırdığı Ev

           Ökkeş Gökdemir tarafından 1930–1935 yılları arasında yaptırılan ev, ilk inşa edildiğinde tek katlı olarak tasarlanmıştı. Timur Ünsal’ın aile büyüklerinden aktardığı bilgilere göre, ileride üst katın da yapılabileceği düşünülerek merdiven yeri ve gerekli bağlantılar önceden planlanmıştı. Ancak ilk aşamada üst kat inşa edilmemiş, merdiven boşluğu kapatılarak ev tek katlı biçimde kullanılmaya başlanmıştı.

Aile anlatısına göre, evin sahibi Ökkeş Gökdemir, yapının ileride genişletilebilmesini göz önünde bulundurmuştu. Bu sırada dönemin Maraş Belediye Başkanı Hasan Sükuti Tükel’in evi görmesi ve mimarisini çok beğenmesi, yapının tarihindeki önemli bir gelişmeye vesile oldu.

Hasan Sükuti Tükel’in Beğendiği Ev

Hasan Sükuti Tükel, 1933–1939 yılları arasında Maraş Belediye Başkanlığı görevini yürütmüştür. Timur Ünsal’ın aile büyüklerinden aktardığı hatıralara göre Tükel, bir gün şehirde dolaşırken Ökkeş Gökdemir’in yaptırdığı evi görmüş ve mimarisini çok beğenmiştir. Evin kime ait olduğunu öğrenerek Ökkeş Gökdemir ile görüşmüş, yapının nasıl inşa edildiğini ve üst katın ileride yapılması için nasıl bir planlama gerçekleştirildiğini öğrenmiştir.

Aile anlatısına göre, Hasan Sükuti Tükel’in evi beğenmesinin ardından mevcut yapının mimari düzeni örnek alınarak bir kat daha inşa edilmiştir. Böylece evin üst katı, alt katın mimari görünümüyle uyumlu biçimde tamamlanmıştır.

Üst kata ulaşım için evin yan tarafına bir merdiven ve ayrı bir giriş kapısı yapılmıştır. Bu düzenleme, üst katın bağımsız biçimde kullanılabilmesine imkân sağlamıştır.

Timur Ünsal’ın aile büyüklerinden dinlediği bilgilere göre, evin üst katı bir dönem Hasan Sükuti Tükel’in kullanımına sunulmuş ve kendisi burada ikamet etmiştir. Bu hatıra, evin Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki şehir yaşamıyla kurduğu ilişkiyi göstermesi bakımından önemlidir.

Kahramanmaraş’ta Elektrik Kullanımının İlk Tanıklarından Biri

Ünsal Ailesi Evi’ni Kahramanmaraş’ın yakın tarihi bakımından özel kılan özelliklerden biri de elektrik kullanımıyla ilgilidir.

Aktarılan bilgilere göre, Kahramanmaraş’ın ilk elektrik abonesi olan 001 numaralı abonelik bu eve aittir. 1930–1935 yılları arasında inşa edilen ve şehrin ilk elektrikli evlerinden biri olma özelliğini taşıyan yapı, Kahramanmaraş’ta elektrik enerjisinin konutlarda kullanılmaya başlanması sürecinin önemli tanıklarından biridir.

Elektriğin konutlarda kullanılmaya başlanması, aydınlatma başta olmak üzere gündelik yaşamda önemli değişikliklere yol açmıştır. Bu bakımdan 001 numaralı abonelik bilgisi, Kahramanmaraş’ın elektrikleşme tarihinin araştırılmasında dikkate alınması gereken önemli bir veridir.

Mareşal Fevzi Çakmak’ın Ziyaretine Dair Aile Hatırası

Timur Ünsal’ın anlattığı aile hatıraları arasında Mareşal Fevzi Çakmak’ın Kahramanmaraş ziyaretiyle ilgili bir anlatı da bulunmaktadır.

Ünsal Ailesi içinde aktarılan hatıralara göre, Fevzi Çakmak’ın Kahramanmaraş’a geldiği bir dönemde bu evde kaldığı anlatılmaktadır. Timur Ünsal’ın babasının çocukluk yıllarına ilişkin hatıralarında, ziyaret öncesinde çocukların özel olarak giydirildiği, papyon ve kravat takmalarının sağlandığı ifade edilmektedir. Bu hazırlıkların, paşayı karşılamak amacıyla yapıldığı düşünülmektedir.

Aile anlatısında, Fevzi Çakmak’ın evin üst katında kaldığı ve evin kapısının önünde üç askerin yirmi dört saat nöbet tuttuğu da aktarılmaktadır. Bu ziyaret  Timur Ünsal’ın aktardığına göre, babası bu olayı çocukluk yıllarıyla ilişkilendirmiş ve 1937–1939 yılları arasındaki bir döneme işaret etmiştir. 

Kahramanmaraş’ın Kent Belleğinde Önemli Bir Ev

Ökkeş Gökdemir tarafından 1930–1935 yılları arasında yaptırılan Ünsal Ailesi Evi; mimari özellikleri, erken dönem elektrik aboneliği ve aile hafızasında yer eden tarihî anlatılarıyla Kahramanmaraş’ın yakın geçmişini anlamak açısından önem taşımaktadır.

Tek katlı olarak tasarlanması, daha sonra ikinci katının eklenmesi, üst kata ayrı giriş yapılması ve 001 numaralı elektrik aboneliğiyle ilişkilendirilmesi, evin mimarlık ve teknoloji tarihi bakımından farklı yönlerden ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Hasan Sükuti Tükel ve Mareşal Fevzi Çakmak hakkında aile içinde aktarılan hatıralar da yapının sosyal ve tarihî geçmişine ilişkin dikkat çekici bilgiler sunmaktadır.

Timur Ünsal’ın aile büyüklerinden dinlediği bu anlatılar, tarihî yapıların yalnızca mimari özellikleriyle değil, insanların hafızalarında yaşattıkları olaylar ve gündelik hayat hikâyeleriyle de değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

6 Şubat depremlerinde ciddi bir hasar almayan yapı, gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarının ardından yeniden kullanıma açılmış ve işlevini sürdürmeye devam etmiştir.

         Araştırmacı-Yazar  Murat YARIM